Żyć dalej

Wbrew kalkulacjom Ruth Klüger – „nie liczę na męskich czytelników – ci czytają tylko teksty napisane przez innych mężczyzn” – i nieświadom tych osobliwych założeń, sięgnąłem do jej książki „Żyć dalej …”. Ciekawa. Ponad dwadzieścia lat temu wydana, refleksje zdezaktualizowane nieco przez współczesność, ale warto było. Wydawałoby się na pierwszy rzut, że to książka o holokauście, o obozach, wspomnienia. To też, ale jakby – odnieść można wrażenie – rozliczenie z przeszłością, z historią, z własną rodziną. Rozliczenie nader osobiste, retrospektywne. Niekiedy chyba nawet zgorzkniałe. (Oczyszczające?). Klüger – austriacka Żydówka, rocznik 1931 – wyrzuca żale do matki, do ojca, również do Żydów z własnego otoczenia i w ogóle. Psychologia, ale też literaturoznawcy (autorka w tym siedzi) mają tu pole do popisu, aby opowiedzieć nam o intencjach i stylu.
W zasadzie pytania i tezy, które Klüger stawia godne są wyzwania. Niekiedy jednak z przymrużeniem oka. Hannah Arendt swą tezą o banalności zła uderzyła w mężczyzn, w ich wyobrażenia na temat dobra. Nie jest to odkrycie epokowe, tylko wyraz pewnej epoki. Ale ogólnie w porządku, może być. Niby kontrowersyjnie. Widocznie taka potrzeba. Niemniej dużo ciekawych uwag. Ciekawych, bo na siłę nie poddających się kurtuazji na temat Zagłady. „Bądźcie skorzy do kłótni, szukajcie wyjaśnień” – akcentuje Ruth Klüger. Nie jest to proste. Możliwe, że autentyczne. Nie dla potrzeb literatury tylko.